23.05.2026, 13:05

Czy świat jest trudny do zrozumienia? O dziwo, nie jest trudny. W sensie ontologicznym. Wystarczy wyjść poza sferę czystej cielesności, czyli materii, tego, co widoczne, zmysłowe.

W sumie tyle by wystarczyło, ale pojawia się pytanie: co z cielesnością? Czy trzeba ją odrzucić? Czy jest ona zła? Otóż nie! Istnienie świata duchowego nie implikuje tego, że świat materii jest zły.

Istnienie świata duchowego zauważyli już starożytni filozofowie. I wszystko może by było wyjaśnione i świat istniałby sobie w spokoju cielesno-duchowym, gdyby ludzkość nie zachłysnęła się wynalazkami, technologiami i ogólnie pojętą nauką empiryczną. Pytanie: czy nauka to coś złego? Otóż nie! Chodzi o owo "zachłyśnięcie". Ludzkość zaczęła twierdzić, że nauka może im pomóc, i owszem: pomaga, ale niektórzy koniecznie chcą, aby naukę czcić, oddawać jej pokłon, aby była ona jedynym Bogiem.

Dlaczego dzisiaj jest tyle materializmu u ludzi? W ich zachowaniu i w ogóle w ich poglądach? Twierdzę, że ślepa wiara w naukę (szczególnie tę empiryczną) jest zgubna. Bada ona świat materialny (nie duchowy!) i nie może zbadać explicite całego świata. Bo, przyjmując, że jest też coś ponad światem materialnym, nie ma ku temu narzędzi - jest przecież empiryczna.

Może dlatego w naszym świecie jest tak wiele pogoni za tym, co wywodzi się ze świata cielesnego, czyli pieniądzem, sławą, poklaskiem u ludzi, władzą, a tak mało za tym, co pochodzi ze świata duchowego - czyli cnotą.


04.11.2025, 10:41


25.10.2025, 15:32

Jak połączyć ideę istnienia Boga z faktem olbrzymiej skuteczności nauk empirycznych? Czy można używać idei Boga w rozważaniach czysto naukowych?

Ciężko być osobą wierzącą i jednocześnie nie wybiegać w swoich myślach do Tego, który w swej istocie jest nieskończony. Jednakże, jak pisze ks. prof. Michał Heller, "drzemie w nas potężny, nie do końca zrozumiały, instynkt rozumienia" - dążymy do tego wszakże, by wszystko pojąć, wyjaśnić, zrozumieć. Nie ma więc nic dziwnego w tym, że metoda nauk empirycznych rozrosła się na przestrzeni wieków i od czasów nowożytnych do współczesności stanowi niejako wyznacznik tego, co prawdziwe. Więc czy może ona wyjaśnić wszystko?

W rozważaniach czysto naukowych przyjęte jest, iż zdania, którymi nauka się posługuje w procesie wyjaśnienia danego zjawiska, muszą być logiczne, a zatem, w skrócie, jedno zdanie (informacja) musi wynikać z drugiego zdania (informacji) lub, bardzo ogólnie mówiąc, chociaż tylko mieć z tym drugim (drugą) jakiś związek. Choćby trywialna implikacja: "jeśli jest słoneczna pogoda, to nie będzie padał deszcz" wydaje się kwintesencją logiki. Bo przecież, jak to w implikacji, zdanie następujące (tzw. następnik) wynika ze zdania poprzedzającego (tzw. poprzednika): A ==> B. Ale jak w tym wypadku, posługując się logiką, wyjaśnić fenomen istnienia Boga?

"Jest, bo jest" - tego typu logikę przyjmuje Biblia w opowiadaniu o Mojżeszu i płonącym krzewie. Fenomen istnienia jest tu wyjaśniony nielogicznie. To tak, jak gdyby dziecko zapytało matkę czy może dostać cukierka, na co ona mówI, że nie. Dziecko nadal zapytuje: dlaczego nie? Na co matka odpowiada: nie, bo nie. Na tym rozmowa się kończy. Ale co to jest za argument: nie, bo nie? Albo: tak, bo tak? Czy mówiąc o istnieniu Boga można tak łatwo odpuścić i powiedzieć: jest, bo jest?

No a nauka? Czy ona wyjaśnia istnienie czegokolwiek w sensie ontycznym? Czyżby ona nie przyjmowała pewnych założeń na początku swych rozumowań, czyli tzw. aksjomatów? Szczerze mówiąc, to na początku każdego naukowego i logicznego zdania wynikowego ma miejsce pewne ciche założenie. Jest to założenie o istnieniu danej rzeczy, czy też danego zjawiska. No bo jak można mówić o czymś, co nie istnieje?!

Myślę, że podobnie jest z ideą istnienia Boga. Nie można o niej mówić tak, jak o rzeczach materialnych. Ba! Nawet jak o rzeczach abstrakcyjnych. Jest to idea, która wykracza nasze zdolności pojmowania rzeczywistości.

Jako człowiek wierzący: wierzę, że Ten, który jest, po prostu jest.


28.09.2025, 06:24

Ciekawe:


Czy w Eucharystii nie mieści się klucz do zrozumienia naszego świata? To, co mówi teologia katolicka o przeistoczeniu, musi co najmniej dawać do myślenia. Rzeczywista przemiana substancji podczas Eucharystii: chleba (hostii) i wina w Ciało i Krew Jezusa Chrystusa, podczas gdy widzimy i wyczuwamy zmysłami nadal fizycznie chleb i wino, to zaproszenie do zrozumienia jak działa nasz świat, nasza rzeczywistość w rzeczy samej.


Czyż nasza rzeczywistość, to, co widzimy, słyszymy i czujemy, jest ostatecznie i niepodważalnie prawdziwe? Jeśli tak, to dlaczego widzimy podczas Mszy Świętej, nawet po przeistoczeniu, wciąż to samo: nadal kawałek chleba i trochę wina.


W tym miejscu odpowiedzią jest wiara. Jeśli uwierzymy zmysłom niepodważalnie, to Eucharystia nie ma sensu. Musimy się nieco oderwać od tego, co zmysłowe i zaufać wierze Kościoła. Wtedy wszystko nabiera sensu.


Może tak samo wygląda wszystko inne na naszym świecie? To, co zmysłowe i "realne" przemija. Może nawet jest to mniej realne niż rzeczywistość, która na nas czeka w wieczności.


Czy nasz doczesny świat jest tylko symulacją? Jeśliby wierzyć zmysłom, to nie. Jeśliby uwierzyć temu rozumowaniu, to tak.
I tak wszystkie nauki filozoficzne, kognitywistyczne i empiryczne, szukające wyjaśnienia naszego świata, tego, jak on funkcjonuje i do czego zmierza, powinny podjąć próbę dialogu z teologią - mimo że to może nieco archaiczne i nieco śmieszne.


"Mylą się, o Boże, w Tobie wzrok i smak,
Kto się im poddaje, temu wiary brak"


Copyright ©2025 Przemysław Banaś, All Rights Reserved.
free website
built with
kopage